| |
Bác sĩ Nguyễn Văn Đích trả lời -
Trước nhất cần xác định về danh từ: Amydan hay hạch hạnh nhân là mô lymphô ở sau miệng; viêm amydan là viêm hạch hạnh nhân gây loét họng, sốt và khó nuốt.
Người thường dùng từ này một cách rộng rãi để chỉ viêm họng kể cả viêm mũi họng.
Viêm họng có thể do:
- vi trùng như: chuỗi cầu trùng và nhiều lọai vi trùng khác, kể cả bạch hầu,
- virút gồm nhiều lọai kể cả virút cúm.
Bệnh mà cha mẹ và thầy thuốc quan tâm là viêm amydan do chuỗi cầu trùng vì viêm amydan do chuỗi cầu trùng có thể có biến chứng gây mủ như viêm tai, viêm xoang, viêm hạch, áp xe chung quanh amydan hay sau họng và biến chứng lâu dài như viêm thận, thấp tim gây bệnh van tim..
Việm họng do chuỗi cầu trùng xảy ra từ 15-30% trẻ em từ 5-15 tuối. Chẩn đoán chính xác dựa vào cấy vi trùng từ quệt cổ họng hoặc phản ứng kháng nguyên nhanh bổ sung bằng cấy vi trùng trường hợp phản ứng âm mà độ nghi ngờ cao. Cấy vi trùng cho kết quả sau 2 ngày, phản ứng nhanh có giá thành cao.
Chẩn đoán lâm sàng dựa vào 6 tiêu chuẩn: tuổi (từ 5-15tuổi), mùa (từ mùa thu đến đầu xuân) dấu hiệu viêm họng cấp tính, hạch cổ sưng lớn và đau, sốt từ 38-40 độ C, không có triệu chứng viêm đường hô hấp trên như ho, nghẹt mũi, sổ mũi, tăng tiết dịch.
Nếu cháu bé hội đủ 6 tiêu chuẩn này, khả năng bị viêm amydan do chuỗi cầu trùng là 85%, nếu thiếu 1 tiêu chuẩn khả năng chỉ còn 50% hoặc không chắc chắn.
Điều trị phòng ngừa chỉ dành cho những người viêm amydan (do chuỗi cầu trùng) đã bị thấp tim; việc điều trị dự phòng những người lành mang mầm bệnh không có lợi.
Trước đây người ta hay cắt amydan trẻ em bị viêm họng, ngày nay chỉ có một số nhỏ trẻ em bị viêm amydan nặng nhiều lần (6 lần trong một năm) mới cần cắt amydan.
Trở lại trường hợp của cháu bé 2 tuổi rưỡi, thuờng bị viêm họng và ho khi thời tiết thay đổi, có thể tin rằng cháu không bị viêm amydan do chuỗi cầu trùng mà bị viêm đường hô hấp trên do nhiều nguyên nhân khác, 60-90% các trường hợp viêm đường hô hấp trên do virút, có đến 200 lọai virút gây viêm mũi họng. Viêm đường hô hấp trên do virút thường xảy ra vào mùa đông (Hà nội cũng hơi lạnh) khi người ta thường tụ tập ở trong nhà. Để phòng ngừa, cháu cần được giữ ấm, tránh tiếp xúc với người bị cảm cúm và cần được chủng ngừa cúm.
Sau đây là lịch chủng ngừa, do Trung tâm Kiểm sóat và Phòng bệnh Hoa kỳ đề nghị.
Viêm gan siêu vi B: ngay sau khi sinh, 1-2 tháng, 6-18 tháng;
Bạch hầu, uốn ván (phongdòn gánh), ho gà: 2, 4, 6 tháng, 15-18 tháng;
Hemophilus influenzae B: 2, 4, 6 tháng, 12-15 tháng;
Sốt bại liệt : 2, 4, 6-18 tháng;
Sởi (ban đỏ), quai bị, rubella: 12-15 tháng;
Thủy đậu (trái rạ) : 12-18 tháng;
Phế cầu trùng: 2,4, 6, 12-15 tháng;
Cúm: mỗi năm từ 6 tháng tuổi;
Viêm gan A: từ 12 tháng.
|
|